Tennessee’de idam mahkumunun hayati tehlikesi sürüyor, vali bu yıl tüm idamları durdurdu

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

ABD’nin Tennessee eyaletinde iki tur ilaçlı iğne verilmesine karşın hayatta kalan Christa Pike isimli idam mahkumunun kaldırıldığı hastanede hayati tehlikesi devam ediyor. Ortaya çıkan durum eyalet valisinin yıl içindeki tüm idamları durdurma kararı almasına yol açtı.BBC’ye konuşan 50 yaşındaki idam mahkumunun avukatlarından biri, Pike’a iki doz pentobarbital verildiğini söyledi.Tam olarak neyin ters gittiğine dair ayrıntılarsa henüz netleşmedi. Pike, 1996’da 19 yaşındaki Colleen Slemmer cinayetinden ölüm cezasına çarptırılmıştı.Eyalette 200 yıl sonra ilk kadın mahkum idamı son ana kadar hukuk mücadelesine sahne oldu.Üstelik Pike vakası, Tennessee’de bu yıl yaşanan ikinci amacına ulaşmayan infaz girişimiydi.Mayıs ayında, yetkililer, 1994’te üç kişinin kaçırılması ve öldürülmesinden hüküm giyen Tony Carruthers’ın infazını, personelin zehirli ilacı enjkte edecek bir damar bulamaması üzerine ertelemişti.İnfazlar nasıl yapılıyor?

ABD Yüksek Mahkemesi’nin 1976’da ölüm cezasına ilişkin geçici yasağını kaldırmasından bu yana, ABD’de 1683 kişi infaz edildi. Ölüm Cezası Bilgi Merkezi’ne (DPIC) göre bu infazların yalnızca %1’ini, yani 18 vakayı kadınlar oluşturdu.Veritabanına göre, geçen yıl 47 kişi infaz edildi. Bu, 2009’dan bu yana kaydedilen en yüksek yıllık sayı oldu. Dahası 2024’teki 25 infaza kıyasla keskin bir artışı gösterdi.Ancak, ölüm cezasına yönelik kamuoyu desteği son 50 yılın en düşük seviyesinde bulunuyor.Yakın geçmişte yapılan bir Gallup kamuoyu anketi, 2025’te Amerikalıların % 52’sinin idamı desteklediğini gösteriyor. Aynı anket, % 44’ünün karşı çıktığını ortaya koydu. Bu, Gallup’un Mayıs 1966’dan bu yana kaydettiği en yüksek karşıtlık oranına karşılık geliyor.1976’dan beri ABD eyaletleri infazlarda beş ana yöntem kullanıyor: İnfazların % 89’unu oluşturan zehirli iğne, 1976’dan beri en yaygın infaz yöntemi olmaya devam ediyor. DPIC’e göre, şu anda infaz gerçekleştiren her eyalet bu yöntemi kullanıyor, ancak birçoğu alternatif yöntemlere de izin veriyor.1996’da Delaware’de Billy Bailey’nin idamından bu yana hiçbir eyalette asma yöntemi kullanılmadı.New Hampshire, zehirli iğnenin kullanımının pratik olmadığı durumlarda yedek yöntem olarak asılarak idamı hukukunda tuttu. Eyalet 2019’da ölüm cezasını kaldırmasına karşın hüküm geriye dönük uygulanmadı, bu nedenle bir mahkum hala infaz riski altında ama New Hampshire 1939’dan beri hiç kimse infaz edilmedi. ABD’de 27 eyalette, federal yasalarda ve askeri mahkemelerde idam cezası hala yasal.California, Ohio, Oregon ve Pennsylvania infazları durdurdu. Ölüm cezasının yasal olduğu diğer birçok eyalet de yıllardır infaz gerçekleştirmedi. Florida’da geçen yıl 19 kişi idam edildi. Bu sayı ülke genelindeki toplam idamların yaklaşık % 40’ını oluşturuyor.Hangi ilaçlar kullanılıyor?Geçmişten beri birçok eyalet üç ilaçlı bir protokol kullandı: Sodyum tiyopental, yıllarca ölümcül enjeksiyonlarda yaygın kullanıldı. Ancak ilaç şirketleri, geliştirdikleri ilaçların infazlarda kullanılmasına giderek çok karşı çıkmaya başladı.Üreticiler idam için ilaç tedarikini durdurdu ve Avrupa’nın ihracat kısıtlamaları da bulunabilirliği daha da azalttı.Bunun üzerine birçok eyalet, beyin aktivitesini ve solunumu baskılamak amacıyla mahkuma yüksek dozda pentobarbital verilmesine dayalı tek ilaçlı bir protokole geçti.O dönemde ilaç ABD’de yaygın olarak bulunuyordu. Daha küçük dozlarda sakinleştirici olarak ve nöbetleri kontrol etmek için kullanılıyordu. Ayrıca veterinerler tarafından hayvanları uyutmak için de yaygın kullanılıyordu.Sonuç olarak, birçok eyalet, özel sipariş ilaç üreten ve ilaç üreticilerine göre daha az sıkı denetime tabi ilaç hazırlayan eczanelere yöneldi. Bazı eyaletler ayrıca tedarikçilerin kimliğini gizleyen yasalar çıkarttı. Bu nedenle ilaçların nereden geldiği genellikle belirsiz kılındı.DPIC, idam cezalarında kullanılan ilaçların yasal yollarla temin edilmesindeki artan zorluğun bazı eyaletleri yeni ilaçlar ve kombinasyonlar denemeye yönelttiğini, bunun da mahkumların acı ve sıkıntı çekmesine yol açan infazlara yol açtığını belirtiyor. Ayrıca, ilaç kıtlığının maliyetleri de artırdığını ekliyor.2014’te Oklahoma valisi, başarısız bir zehirli iğne uygulaması sonrasında idamları askıya aldı. Louisiana ise gerekli ilaçları temin edememesi nedeniyle 15 yıl boyunca hiçbir idam gerçekleştirmedi. Verilen bu ara, 18 Mart 2025’te Jessie Hoffman Jr.’ın azot gazı kullanılarak idam edilmesiyle sona erdi.Ne değişti?ABD Adalet Bakanlığı’nın Nisan ayında yayınladığı 48 sayfalık bir belgede bu ilacın “ölümcül enjeksiyon ilaçlarının altın standardı” olduğu belirtildi.Nisan ayında yayınlanan Adalet Bakanlığı notunda ayrıca federal hapishanelerin infaz yöntemleri yelpazesini genişleterek kurşuna dizme, gazla boğma ve elektrikle infazı da bulunduracak şekilde düzenlemesi talimatı verildi.Biden yönetimi, federal idam cezalarının çoğunu askıya almıştı ve görevden ayrılmadan önce eski başkan, idam cezasına çarptırılmış 40 federal mahkumdan 37’sine af çıkarmıştı.Uzun süredir idam cezasının destekçisi olan ABD Başkanı Donald Trump, Ocak 2025’te göreve geri döndüğü ilk gün Adalet Bakanlığı’na idam cezalarının uygulanmasına yeniden başlanması talimatını verdi.Elektrikli sandalye Elektrikli idam bir zamanlar en yaygın infaz yöntemiydi ancak şimdi nadir görülüyor.Dokuz eyalette ise halen yasal durumda. Güney Carolina, elektrikli sandalye ile idamı başlıca yöntem olarak belirlerken, diğer sekiz eyalet bunu zehirli iğneyle idamın yanında bir seçenek veya yedek yöntem olarak tutuyor. 1976’dan beri 163 idam elektrikli sandalye ile gerçekleştirildi ancak 2000’den beri sadece 19 kişi bu şekilde infaz edildi. Sonuncusu 2020’de Tennessee’deydi. İdam mangası İnfaz mangaları bir zamanlar geçmişin bir kalıntısı olarak kabul edilirdi. Ancak Güney Carolina 2025’te kurşuna dizerek infazlara yeniden başladı. Idaho ise ölümcül enjeksiyon ilaçlarını temin etmede yaşanan zorlukların ardından Temmuz 2026’da kurşuna dizerek infazı birincil infaz yöntemi haline getirdi.Azot gazı Alabama, 2024 yılında nitrojen hipoksi yöntemiyle infaz gerçekleştiren ilk eyalet oldu.Louisiana ise Mart 2025’te bu yöntemi uygulamaya başladı. Bu yöntem, bir mahkumu saf nitrojen solumaya zorlayarak oksijensiz bırakmayı içeriyor. Destekçileri bunu ölümcül enjeksiyona pratik bir alternatif olarak tanımlarken, diğerleri ise büyük ölçüde test edilmemiş olduğunu ve ciddi etik endişeler doğurduğunu savunuyor.

Karşıtları ne diyor?Ölüm cezası karşıtları, ölümcül enjeksiyon ilaçlarının teminindeki zorlukların ve bir dizi sorunlu infazın, infazların insancıl bir şekilde yapılıp yapılmadığı konusunda soru işaretleri yarattığını savunuyor.Hukuki itirazlar sıklıkla bazı ilaç protokollerinin gereksiz acı veya ıstıraba neden olabileceği endişeleri etrafında yoğunlaşıyor. Bu protokollerin ABD Anayasası’nın acımasız ve olağandışı cezaları yasaklayan maddesini ihlal ettiğini söylüyorlar.Ölüm cezası karşıtları ayrıca, bazı eyaletlerde tedarikçilerin kimliklerinin gizlenmesi nedeniyle şeffaflık eksikliğine işaret ediyor. Bu durum, infaz ilaçlarının kaynağını ve kalitesini incelemeyi zorlaştırıyor.İdamların etkisinin sadece mahkumlar ve kurbanların aileleriyle sınırlı kalmadığını da savunuyorlar.1990’larda Georgia eyaletinin cezaevi sistemini yöneten Allen Ault, 2014’te BBC’ye verdiği bir röportajda, idam cezalarının cezaevi gardiyanları, görevlileri, sağlık personeli ve tanıklar üzerindeki kalıcı psikolojik yükünü anlatmıştı.”Hala kabuslar görüyorum” demişti. Bu, hayal edebileceğiniz en önceden planlanmış cinayet biçimi ve sonsuza dek ruhunuzda kalıyor.”Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. .