İHD’den çerçeve yasa teklifine ilişkin açıklama: Barışa katkı sunmaya devam edeceğiz

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

(ANKARA) – İnsan Hakları Derneği’nin (İHD) “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi”ne ilişkin açıklamasında, “Barışa giden yolda çaba sarf etmeye, sürece katkı sunmaya devam edeceğiz” denildi.

İHD’nin sosyal medya hesabından yapılan yazılı açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“İnsan Hakları Derneği olarak Kürt meselesinin demokratik yollarla çözümü konusunda devam eden müzakere sürecini büyük bir dikkatle takip ettiğimizi ve kalıcı toplumsal barışın sağlanması için yaşanan tüm gelişmelerden heyecan duyduğumuzu belirtmek isteriz. İlgili kanun teklifini Kürt meselesinin şiddet dışı yöntemlerle ve demokratik yollarla çözümü konusunda önemli bir ilk adım olarak görmekteyiz. Bir kez daha vurgulamak isteriz ki; sürecin başarısı ancak evrensel insan hakları standartlarını ve demokratik bir dönüşümü önceleyen bir demokratikleşme programı ile mümkündür.

Silahsızlanma ve demokratik katılım amacıyla oluşturulan ve kamuoyunda çerçeve yasa olarak tanımlanan kanuni düzenleme 5 Ağustos 2026 tarihinde yaklaşık 360 milletvekili imzası ile Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulmuştur. Yasa tasarısında sürecin ruhuna uygun olmadığını ve uygulamada sorunlara yol açma riski taşıdığını düşündüğümüz konulara ilişkin görüş ve önerilerimizi kamuoyuyla paylaşmak istiyoruz.

Kanun teklifinin 1. maddesinde Milli Güvenlik Kurulu tarafından yapılacak tespitin zamana yayılmadan ivedilikle yapılabilmesi için bu konuda makul bir süre (en fazla 1 ay gibi) belirlenmesi sürecin hızlı bir şekilde ilerlemesini sağlayacaktır.

Kanun teklifinin 3. ve 6. maddelerinde, örgüt militanları arasında suç tipi ve suç tarihi ayrımı gibi kategorik bir ayrım, süreçten ve yasanın gerektirdiği beklentiyi karşılamadığını belirtmek isteriz. Bu yasanın bir bütün olarak Kürt meselesinin neden olduğu tüm yargılamaları/mahkumiyetleri ortadan kaldırması, silahsızlanma ve toplumsal barış sürecini hızlandıracaktır.

Teklifin 2. maddesi gereğince kapsamı dışında tutulan ‘kasten öldürme suçu failleri’ sadece kategorik bir ayrım yapılması nedeniyle değil, aynı zamanda yargı içtihatlarındaki uygulama nedeniyle de sorunlu bir tasniftir. Zira uygulamada silah kullanmadan da bu suçun faili ve hükümlüsü olunabileceği gibi öldürmeye teşebbüs durumunda da TCK 302. madde gereğince hüküm kurulmaktadır. Suç tipi açısından yapılan bu ayrım yasada korunacaksa en azından uygulamada bir krize yol açmaması bakımından yasadaki bu muğlaklık, ölümle sonuçlanmayan öldürmeye teşebbüs şeklinde düzenlenerek giderilmelidir.

Kanun teklifinin 3. 6. ve 7. maddelerinde belirtilen yargılama ve mahkumiyet kararlarının ertelenme süresi ile hak yoksunluğu (2 ve 3 yıl siyaset yasağı) süreleri sürecin nihai amacı olan siyasi katılım önünde engel oluşturmaktadır. Silahın yerine ikame edilmek istenen siyasi faaliyetlere katılımın kısıtlanması kabul edilebilir bir tutum değildir. Yasadan yararlanacak olanları siyasetin dışında tutuma çabası başka riskler taşımaktadır. Zaten denetim altında tutulan kişinin ayrıca siyasi faaliyetlerinin de engellenmesi gereksiz ve amaca uygun olmayan bir düzenlemedir.

Kanun teklifinin 7. maddesinde belirtilen ve TBMM bünyesinde kurulacak olan ‘İzleme Komisyonu’ siyasi katılıma açık olması, aynı zamanda sivil toplum temsilcilerinin ve çatışma çözümünde uzman kişilerin dahil edilmesi barış sürecine olan toplumsal inanç ve güveni artıracağını düşünmekteyiz.

Yasadan yararlanmak için başvuru koşulu silahlı militanlar açısından makul bir düzenleme olmakla birlikte, yurtdışında bulunanlar ve özellikle hapishanede tutulanlar için hiçbir makul gerekçesi bulunmamaktadır. Bu bakımdan yurtdışında olanlar ve hapishanede bulunanlar için adli ve idari işlemlerin başvuru beklenmeksizin resen yapılmasını önermekteyiz.

Fikirleri nedeniyle görevlerine son verilen Barış Akademisyenleri ve irtibat ve iltisak nedeniyle kamudan ihraç edilen kamu personelinin yasa kapsamının dışında tutulmuş olması, adalet duygusunu derinden sarsan bir yaklaşımdır. Barış Akademisyenleri ve kamudan ihraç edilen kamu personeli yasanın kapsamına alınmalıdır.

2024 Ekim’de başlayan sürecin nihai bir toplumsal barışa ulaşması konusunda sağduyulu tavrımızın bir gereği olarak; kanun teklifine karşı belirtmiş olduğumuz bu görüş ve önerilerimizin TBMM Adalet Komisyonu ve Genel Kurulu’nda yapılacak tartışmalarda dikkate alınmasını ve gerekli düzeltmelerin yapılmasını yasanın ve sürecin ruhuna uygun bir adım olacağı kanaat ve talebimizi kamuoyuyla paylaşmaktayız. İHD olarak barışa giden yolda çaba sarf etmeye, sürece katkı sunmaya devam edeceğiz.”