Fon krizinde çarpıcı uyarı! Uzmanlar “tasfiye yıllarca sürebilir” dedi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Haberler.com’da yayınlanan Rotamız Ekonomi programının bugünkü bölümünde ekonomistler Levent Işık, Eyüp Demir ve Ahlatçı Holding Strateji Direktörü Tonguç Erbaş, sunucu Serpin Alparslan’ın sorularını yanıtladı.

LEVENT IŞIK: FON KRİZİNDE TASFİYE YILLARCA SÜREBİLİR

Ekonomist Levent Işık, borsadaki toparlanmanın arkasında Ziraat Yatırım öncülüğündeki varlık fonu müdahalesinin bulunduğunu belirtti. Işık, geçtiğimiz hafta bankalar arası piyasaya yaklaşık on kat büyüklüğünde kaynak aktarıldığını, bankalara kendi hisselerini geri alma kolaylığı tanındığını ve borsadaki kaldıraçlı işlemlerde teminat oranının yüzde 35’ten yüzde 20’ye indirildiğini hatırlattı. Pazartesi günü tek başına Ziraat Yatırım’ın 25 milyar TL’lik alım yaptığını söyleyen Işık, bu adımların “belli hisseler üzerindeki sorunun diğer şirketlere sıçramaması ve panik satışının önlenmesi” amacıyla atıldığını ifade etti.

SÜRE NEDEN 3 AYDAN 6 AYA ÇIKARILDI?

SPK’nın tasfiye süresini 3 aydan 6 aya çıkarmasının gerekçesini de açıklayan Işık, büyük düşüş yaşayan hisselerin gerçek değerine ulaşabilmesi için tek başına 37 iş günü boyunca taban fiyattan işlem görmesi gerektiğini, bunun yanında sürece karışan şahıs ve şirketlerin mal varlıklarına ihtiyati tedbir konulması gibi ek işlemlerin süreci uzattığını belirtti.

YATIRIMCININ PARASINA NE OLACAK?

Vatandaşın en çok merak ettiği “param ne olacak” sorusuna da yanıt veren Işık, SPK’nın henüz resmi bir tasfiye yöntemi açıklamadığını, ancak beklentinin anaparanın tam olarak değil, fonların borçları düşüldükten sonra kalan varlık üzerinden bir katsayıyla dağıtılması yönünde olduğunu söyledi. Fon portföylerinin yaklaşık yüzde 19-29’luk kısmının ters repo yoluyla borç verildiğini belirten Işık, bunun tek başına havuzdan yaklaşık 150 milyar TL’lik bir eksilmeye yol açacağını vurguladı. Işık, “Türkiye’de tasfiyesi 25 yıldır tamamlanmamış davalar var” diyerek sürecin yıllarca sürebileceğine dikkat çekti.

Goldman Sachs’ın fonlardan çekilen 4 milyar dolarlık kaynağın dövize veya altına yönelmediğine dair açıklamasını da değerlendiren Işık, vatandaşın 2021’deki döviz krizinden ders çıkararak mevduatı tercih ettiğini, bu sürecin doğru yönetilmesi halinde faiz indirimiyle birlikte likiditenin yeniden borsaya ve sanayiye can verebileceğini söyledi. Altında FED’in olası ek faiz artışı sinyalleri nedeniyle sert bir yükseliş beklemediğini belirten Işık, petrol tarafında ise Rusya’nın rafineri tesislerine yönelik Ukrayna saldırılarının motorin ve dizel arzında sıkıntı yarattığını, bunun fiyatları yukarı yönlü baskıladığını kaydetti.

EYÜP DEMİR: DENETİM MEKANİZMASI YETERSİZ KALDI

Ekonomist Eyüp Demir, fon piyasasının 11 trilyon TL’ye ulaştığı dönemde denetim mekanizmalarının yeterince güçlü işlemediğini söyledi. SPK verilerine göre krizden yaklaşık 465 bin yatırımcının ve 131 fonun etkilendiğini belirten Demir, toplam fon büyüklüğünün 10,8 trilyon TL olduğunu, sorunlu kısmın ise yaklaşık 1 trilyon TL’yi, yani toplamın yüzde 10’unu oluşturduğunu aktardı.

Demir, bazı fonların içerdiği şirketlerin piyasa değerinin ülkenin en büyük firmalarını bile geride bıraktığını, “Türkiye’nin en büyük ikinci firması haline gelmiş bir factoring şirketinin hiçbir ülkede olamayacağını” söyledi. Bir gıda firması örneği veren Demir, ülkenin en büyük gıda devinin piyasa değerinin 32 milyar dolar olduğunu, buna karşın sorunlu fonların içinde yer alan bir firmanın değerinin 70-80 milyar dolara kadar şiştiğini belirterek bunun “hayatın olağan akışına aykırı” olduğunu vurguladı.

Denetim eksikliğine dikkat çeken Demir, para cezalarının caydırıcı olmadığını, fon yöneticilerine bankacılık mevzuatındakine benzer sınırsız mal varlığı sorumluluğu getirilmesi gerektiğini savundu. Türkiye’de bağımsız finansal danışmanlık için sermaye piyasası lisansı şartı bulunduğunu, ancak bağımsız danışmanlık verilemediğini, bunun da vatandaşın doğru bilgiye ulaşmasını zorlaştırdığını söyledi.

TONGUÇ ERBAŞ: HÜRMÜZ’DEKİ GERİLİM PETROLÜ YUKARI ÇEKİYOR

Ahlatçı Holding Strateji Direktörü Tonguç Erbaş, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemi sayısının geçmiş dönemlerdeki 150-160 seviyesinden bugün “parmak sayısı kadar” bir seviyeye gerilediğini belirtti. Haziran ayında ABD-İran arasında anlaşmaya varıldığı haberlerinin ardından petrol fiyatının 70 dolara kadar gerilediğini hatırlatan Erbaş, bugün itibarıyla fiyatın yeniden 94-95 dolar bandına yükseldiğini söyledi.

Erbaş, kalıcı bir ABD-İran anlaşması sağlanması halinde petrol fiyatının 60-70 dolar bandına inebileceğini, bunun da Hürmüz’den geçen gemi sayısının 80-120 aralığına çıkması anlamına geleceğini ifade etti. Böyle bir anlaşmanın gerçekleşmemesi halinde ise yüksek borçluluk, yüksek enerji maliyeti ve yüksek faizin bir araya geldiği bir “stagflasyon” riskiyle karşı karşıya kalınabileceğini vurguladı.

Merkez bankalarının faiz politikasına da değinen Erbaş, petrol 100 doların üzerinde kaldığı sürece Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın bu yıl için faiz indirimi yapmasının zor olduğunu, bu ihtimalin 2027’ye sarkabileceğini söyledi. Erbaş, “Petrol 70 dolara düşerse Merkez Bankamız ilk toplantıda faiz indirimine gider” dedi. Rusya-Ukrayna savaşının da tahıl ve enerji piyasaları üzerinde ek risk oluşturduğunu belirten Erbaş, Ukrayna’nın Rusya’nın rafineri tesislerine yönelik saldırılarının küresel motorin ve dizel arzını olumsuz etkilediğini, bazı havayolu şirketlerinin bu nedenle seferlerini azalttığını kaydetti.