“GITEX Ai Türkiye”nin ilk gününde yapay zeka ekosisteminin geleceği konuşuldu

Gıtex Ai Türkiye'nin ilk gününde, yapay zeka ekosisteminin geliştirilmesine yönelik çalışmaların ele alındığı "Hesapla, İş Birliği Yap, Üret: Bir Yapay Zeka Ekosistemi İnşa Etmek" başlıklı panel, TÜBİTAK bilim insanlarının katılımıyla düzenlendi.

Anadolu Ajansının (AA) global iletişim ortağı olduğu, Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisinin ev sahipliğinde ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının stratejik ortaklığında düzenlenen GITEX Ai Türkiye, İstanbul Fuar Merkezi'nde kapılarını açtı.

Etkinlikte, yatırımcılar ve teknoloji devleri, yeni pazarlara açılmak, işbirlikleri geliştirmek ve yatırım fırsatlarını değerlendirmek üzere bir araya geldi.

Dünyanın önde gelen teknoloji ve yapay zeka etkinlik ağlarından biri olan GITEX kapsamında Türkiye'de ilk kez düzenlenen GITEX Ai Türkiye'nin ilk gününün son panelinde TÜBİTAK bilim insanları, yapay zeka ekosisteminin geliştirilmesine yönelik çalışmalar ile Türkiye'nin bu alanda kaydettiği gelişmeleri ve gelecek hedeflerini katılımcılarla paylaştı.

TÜBİTAK ULAKBİM Müdürü Mehmet Mirat Satoğlu, Türkiye'nin 23 yıldır TRUBA adı altında süper bilgisayar işlettiğini, yapay zeka devrimiyle birlikte son 5 yıldır bu alana daha fazla ağırlık verdiğini belirtti.

Satoğlu, bu kapsamda, Avrupa'nın hesaplama gücünü birleştirerek dünya genelindeki daha büyük ülkelere karşı rekabet şansını artırmak amacıyla kurulan Avrupa Yüksek Başarımlı Hesaplama Ortak Girişimi'ne (EuroHPC JU) Türkiye'nin 2019'da katıldığını ifade etti.

EuroHPC JU'nun da son 3 yıldır yatırımlarını yapay zekaya yönelttiğini aktaran Satoğlu, sözlerine şöyle devam etti:

"Bu alandaki yatırımlar aşağı yukarı Avrupa Birliği'nde ilk 50'de 10 tane, ilk 20'de 5 tane veri merkezi kurulmasına vesile oldu. Biz bu kapsamda Barselona'da kurulan ve kurulduğunda dünyada Top 500 listesinde 8'inci olan MareNostrum 5 (Süperbilgisayar) adlı veri merkezinin ortağıyız. Türkiye olarak oradaki belirli bir kapasiteyi yönetiyoruz. Bugünkü konu içeriğimiz ise orada yapılan AI Upgrade ile yapılan ve AI Gigafactory, AI Factory kapsamında yapılan yeni hizmetleri, yatırımları tanıtmak. Ankara'da 80.000 çekirdekli, 500 GPU'lu dünyada yine Top 500 listesine girmiş bir veri merkezimiz mevcut. Buna muadil bir kapasiteyi de İspanya'da yönetmekteyiz. Bu kapsamda birçok hizmeti de sunuyoruz."

Satoğlu ayrıca son 5 yıldır söz konusu altyapıların özel sektöre çok daha cazip imkanlarla sunulması için önemli bir çaba içinde olduklarını söyledi.

BSC AIF, Avrupa'da fonlanan ilk 10 yapay zeka fabrikasından biri

BSC Yapay Zeka Fabrikası (BSC AIF) Türkiye Proje Lideri Feyza Eryol da BSC AIF'nin yalnızca bir altyapıdan ibaret olmadığını, teknik destek, işlenebilir veri setleri ve yazılım desteğinin yanı sıra girişimlere yönelik çeşitli inovasyon ve danışmanlık hizmetleri sunduğunu ifade etti.

Eryol, BSC AIF'nin TÜBİTAK ULAKBİM ve TÜBİTAK BİLGEM işbirliğiyle oluşturulan bir ekosistem kapsamında faaliyet gösterdiğini belirterek, bu ekosistemde ivmelendirme programları ve etkinliklerinin yanı sıra enerji, finans, iklim ve sağlık gibi belirli sektörlere yönelik danışmanlık hizmetlerinin de verildiğini söyledi.

BSC AIF'nin aktif olarak 18'inci ayını tamamlamak üzere olduğunu aktaran Eryol, merkezin yalnızca ulusal hesaplama merkezindeki altyapıyı değil, İspanya'da bulunan Avrupa Yüksek Başarımlı Hesaplama Ortak Girişimi'nin (EuroHPC JU) amiral gemisi niteliğindeki altyapılarından MareNostrum 5 ortaklığını da aktif şekilde kullandığını kaydetti.

Eryol, Avrupa Birliği tarafından doğrudan fonlanan BSC AIF'nin, Avrupa'da fonlanan ilk 10 yapay zeka fabrikasından biri olduğuna dikkati çekerek şunları söyledi:

"Biz konsorsiyum olarak İspanya, Portekiz, Romanya ve Türkiye olarak bu projenin içerisinde yer alıyoruz. Bu konsorsiyum birlikteliklerinin hem Türkiye, İspanya ve Portekiz'in donanım altyapısında hem de inovasyon servislerinin kurgulanmasında önemli bir çıktı olarak görüyoruz. Özellikle yapay zeka uzmanları tarafından alınan danışmanlıklarda ortak çalışabiliyoruz. Sizler Türkiye'den, İspanya'dan, Portekiz'den farklı danışmanlık hizmetleri alabiliyorsunuz. En önemlisi burada herhangi bir kar amacı ya da herhangi bir beklenti yok. Sadece ülkede yapay zeka uygulamalarının geliştirilmesinin sağlanması ve bu geliştirilen uygulamaların kullanımıyla birlikte yapay zekanın ekonomik etkisinin artması bekleniyor. "

Yapay Zeka Enstitüsü güvenilir yapay zeka geliştirmeye odaklandı

TÜBİTAK BİLGEM Yapay Zeka Enstitüsü Müdürü Mehmet Haklıdır da Türkiye'nin yapay zeka ekosistemini güçlendirmek amacıyla yürütülen çalışmalar kapsamında yüksek başarımlı hesaplama (HPC) altyapılarının etkin kullanımına ve güvenilir yapay zeka ile yapay zeka güvenliği alanlarına odaklandıklarını belirtti.

Haklıdır, Yapay Zeka Enstitüsünün 2021'de Türkiye'deki yapay zeka ekosistemini güçlendirmek, yönlendirmek ve desteklemek amacıyla kurulduğunu ifade ederek, 2022'de üretken yapay zeka alanındaki gelişmelerle yapay zeka üretiminin farklı bir seviyeye taşındığını söyledi.

Bu süreçte altyapının etkin kullanılmasının önem kazandığını aktaran Haklıdır, Türkiye'nin kendi dil ve temel modeli BİLGE'nin TÜBİTAK ULAKBİM ile birlikte geliştirilmesinin önemli bir fırsat olduğunu kaydetti. Haklıdır, şunları söyledi:

"İlk aşama TRUBA ile başladı, ARF ile devam etti ve uzun yıllar hesaplama bilimleri için kullanılan bir altyapıyı yapay zeka uygulaması geliştirmek için kullanmak ciddi kan, ter, gözyaşı istedi. Her iki ekipte, ULAKBİM de Yapay Zeka Enstitüsü de ciddi miktarda kan, ter, gözyaşı döktükten sonra bu sistemleri verimli kullanabileceğimizi gördük. Şu an BİLGE 1 milyar ve 9 milyar parametreli iki tane zero-from-scratch, 27 milyar ve 32 milyar parametreli iki tane continuous pre-training Türkçe temel modele sahip. ve bunu yaparken GPU altyapılarını yüzde 27 daha verimli kullandı."

Haklıdır, ayrıca Yapay Zeka Enstitüsü olarak güvenilir yapay zeka ve yapay zeka güvenliği alanlarında da çalışmalar yürüttüklerinin altını çizerek, Global Partnership on AI, OECD ve UNESCO gibi uluslararası kuruluşlarda aktif olarak yer aldıklarını söyledi.