DEM Parti’nin konut ve kira krizi araştırma önerisi TBMM’de reddedildi

(TBMM) - Dem Parti'nin konut ve kira fiyatlarının yarattığı toplumsal krizin araştırılması amacıyla verdiği Meclis araştırması önerisi üzerine konuşan DEM Parti İstanbul Milletvekili Özgül Saki, Türkiye'de nüfusun yüzde 70'inin sağlıklı ve güvenli konuta ulaşamadığını belirterek, "Emekçinin oturacağı, dar gelirlinin oturacağı ev sermayenin yatırım hesaplarına kurban edilmiş vaziyette" dedi. İYİ Parti İzmir Milletvekili'nin konuşmasında İzmir'de ortalama kiranın 33 bin 369 liraya ulaştığına dikkat çekilirken, CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, "Vatandaş ev almak için kredi çekerken şimdi, kirasını ödeyebilmek için kredi çekmek zorunda kalıyor" diye konuştu.

Genel Kurul'da DEM Parti'nin TBMM Başkanlığına sunulan, konut ve kira fiyatlarının yarattığı toplumsal krizin etkilerinin araştırılması amacıyla verilen Meclis araştırması önerisi görüşüldü.

SAKİ: KONUT POLİTİKALARINDA ODAKTA HALK YOK

Önerinin gerekçesini açıklayan DEM Parti İstanbul Milletvekili Özgül Saki, barınma krizinin giderek derinleştiğini, konut politikalarının piyasanın dinamiklerine terk edildiğini söyledi. İstanbul'da büyük inşaatlar ve lüks konut reklamları sürerken geniş kesimlerin güvenli ve ucuz konuta erişemediğini belirten Saki, şöyle konuştu:

"Bu sadece İstanbul'la sınırlı değil, ülkede nüfusun yüzde 70'i sağlıklı, güvenli bir konuta ulaşamıyor. Peki, neden böyle? Şimdi, konut politikaları halkın ihtiyacına göre değil çünkü AKP iktidarı halkı asla asla düşünmediği için, her örnekte gördüğümüz gibi varsa yoksa rant politikaları varsa yoksa yandaş şirketleri ihya etme, ihya edemiyorsa hırsızlıkla paralarına el koyma meselesinde tam gaz gittiği için konut sorununda da odakta halk yok, inşaat şirketlerinin mülk üzerinden büyüyen servetleri var"

Kira artışları ile ücret artışları arasındaki farka dikkati çeken Saki, Ekim 2026 itibarıyla yasal kira artış oranının yüzde 32 olarak açıklandığını, asgari ücrete ocak ayında yapılan zammın ise yüzde 27 olduğunu söyledi. Büyükşehirlerde kiracıların gelirlerinin yüzde 45-50'sini kiraya ayırdığını belirten Saki, OECD ülkelerinde bu oranın ortalama yüzde 30 olduğunu kaydetti.

Türkiye genelinde ortalama kiraların 24 bin-28 bin lira bandında olduğunu ifade eden Saki, İstanbul'da 100 metrekarelik bir konut için ortalama 40 bin lira kira ödendiğini söyledi. Konut kredisiyle ev sahibi olmanın da giderek zorlaştığını belirten Saki, 2013 yılında 100 metrekarelik ortalama bir konutun yüzde 75'inin krediyle finanse edilmesi durumunda yüksek kademedeki bir öğretmenin maaşının yüzde 55'ine karşılık gelen taksit tutarının, 2026 yılında aynı nitelikteki konut için maaşın yüzde 132'sine ulaştığını dile getirdi.

Öğrencilerin barınma sorununa da değinen Saki, 6,2 milyon gence karşılık yurt kapasitesinin 1 milyon olduğunu belirterek, gençlerin sağlıksız ve kalabalık evlerde kalmak zorunda bırakıldığını söyledi. Saki, sosyal konutlara erişimde düzenli gelir şartının işsiz gençler açısından engel oluşturduğunu, tek başına yaşayan yaşlı kadınlar ve şiddetten kaçmak isteyen kadınlar için de uygun fiyatlı konut politikası bulunmadığını savundu.

İYİ PARTİ: ASGARİ ÜCRETLİ SADECE KİRASINI ÖDEMEK İÇİN 36 GÜN ÇALIŞMAK ZORUNDA

İYİ Parti Grubu adına söz alan İzmir Milletvekili Hüsmen Kırkpınar, kira artışlarının ücretleri aştığını belirterek İzmir'deki kira fiyatları üzerinden değerlendirmelerde bulundu. TÜİK'in açıkladığı yüzde 29,77'lik enflasyona karşılık kasım ayı kira artış oranının yüzde 31,23 olduğunu belirten konuşmacı, İzmir'de ağustos ayı itibarıyla ortalama kiranın 33 bin 369 lira, asgari ücretin ise 28 bin 75 lira olduğunu söyledi.

Kırkpınar, "Asgari ücretli bir İzmirli sadece kirasını ödeyebilmek için ayda otuz değil, otuz altı gün çalışmak zorunda ama takvimde böyle bir ay yok" dedi.

İzmir'deki sosyal konut başvurularına da değinen Kırkpınar, 500 bin konut projesi kapsamında kentten 222 bin başvuru yapıldığını, ayrılan konut sayısının ise 21 bin olduğunu belirtti. Bu konutların 15 bininin Menemen'de bulunduğunu ifade eden konuşmacı, Konak, Buca, Bornova ve Karşıyaka'da projeden konut ayrılmadığını söyledi.

İzmir'deki depremzedelerin durumuna da dikkati çeken Kırkpınar, 15 bin depremzedenin hala kalıcı konutlarına kavuşamadığını, kira desteğinin 6 bin 500 lira olduğunu kaydetti. Konuşmacı, "Kendi ülkesinde kiracı, kendi yurdunda sığıntı haline getirdiğiniz milyonların ahı üzerinizdedir" ifadelerini kullandı.

KIŞ: KİRASINI ÖDEYEBİLMEK İÇİN KREDİ ÇEKMEK ZORUNDA KALIYOR

CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, barınma krizinin ekonomik ve sosyal sonuçlarına dikkati çekti. Eskiden çalışan insanların birikim yaparak ev alabildiğini, bugün ise çalışmasına rağmen birikim yapamadığını belirten Kış, şöyle konuştu:

"Öyle bir hale geldik ki artık, bankalar kira ödemek için özel kredi limiti sunuyor. Vatandaş ev almak için kredi çekerken şimdi, kirasını ödeyebilmek için kredi çekmek zorunda kalıyor. Kiranın süresi bitiyor ama borcu bir türlü bitmiyor"

En düşük emekli aylığının 23 bin 552 lira olduğunu ve büyükşehirlerde bu tutarla kiralık ev bulmanın neredeyse imkansız hale geldiğini söyleyen Kış, Mersin'de 100 metrekarelik bir konutu krediyle alabilmek için 275 bin lira hane geliri gerektiğini belirtti.

Kış, barınma krizinin güvenli konut sorununu da beraberinde getirdiğini ifade ederek, "Bu ülkede güvenli bir evde yaşamak için zengin olmak mı gerekiyor? Yıllardır 'kentsel dönüşüm' diyorsunuz, dönüşen ne? Vatandaşın yaşam koşulları mı, arsaların değeri mi? Depreme dayanıklı konut lüks değil, yaşam hakkıdır" dedi.

Gençlerin üniversite tercihlerini hayallerine göre değil kira fiyatlarına göre yaptığını belirten Kış, yüksek konut maliyetleri nedeniyle gençlerin evlenmeyi ve yuva kurmayı ertelediğini söyledi.

GENÇ: HANELERİN HER 100 LİRALIK HARCAMASININ 68 LİRASI KONUT VE GIDAYA GİDİYOR

Yeni Parti Grubu adına konuşan Kayseri Milletvekili Aşkın Genç, TÜİK'in 2025 verilerine göre en düşük gelirli yüzde 20'lik kesimin tüketim harcamalarının yüzde 39'unu konut ve kiraya, yüzde 29'unu gıdaya ayırdığını belirtti. Genç, "Hanelerin her 100 liralık harcamasının yaklaşık 68 lirası yalnızca bu iki kaleme gitmektedir" dedi.

Ekim ayı verilerine göre Türkiye'de ortalama konut fiyatının yaklaşık 5,5 milyon lira, net asgari ücretin ise 28 bin lira olduğunu söyleyen Genç, bir asgari ücretlinin hiçbir harcama yapmadan maaşını biriktirmesi durumunda ortalama bir konut alabilmek için 16 yıldan fazla çalışması gerektiğini ifade etti.

Konut kredilerinin de ev sahibi olmak için yeterli olmadığını belirten Genç, 1 milyon liralık 10 yıl vadeli konut kredisinin en düşük aylık taksitlerinden birinin 29 bin 700 lira olduğunu söyledi.

Genç, barınma politikasının kira yükünü hafifletmeyi, erişilebilir sosyal kiralık konut üretmeyi, öğrencilerin barınma ihtiyacını karşılamayı ve dar gelirli vatandaşları yerinden etmeden güvenli dönüşümü sağlamayı hedeflemesi gerektiğini kaydetti.

AK PARTİ: TOKİ ARACILIĞIYLA 1 MİLYON 770 BİN KONUT ÜRETİLDİ

AK Parti Sakarya Milletvekili Murat Kaya ise önerge üzerine partisinin görüşlerini aktarırken, TOKİ aracılığıyla bugüne kadar yaklaşık 1 milyon 770 bin konut üretildiğini söyledi.

50 bin, 100 bin ve 250 bin sosyal konut projelerinin ardından 500 bin sosyal konut projesinin başlatıldığını belirten Kaya, projenin 81 ili kapsadığını ve dar gelirli vatandaşların, emeklilerin ve gençlerin ev sahibi olabilmesine yönelik önemli bir adım olduğunu ifade etti.

Kaya, konut meselesinin yalnızca fiyat ve kira başlığına indirgenemeyeceğini belirterek, "Konut meselesi, merkezi yönetimin olduğu kadar yerel yönetimlerin, ilgili kurumların ve bütün toplum kesimlerinin ortak sorumluluğudur" dedi.

DEM Parti'nin araştırma önerisi reddedildi.